Zadania realizowane w ramach ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Orzekanie o konieczności sprawowania przez osobę/żołnierza podlegających obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny.
Osobie podlegającej obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej przysługuje odroczenie służby, a żołnierzowi – zwolnienie z tej służby, na udokumentowany wniosek, ze względu na wystąpienie przesłanek wymienionych w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Jedną z tych przesłanek jest konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny (zamieszkałym wspólnie z osobą/żołnierzem), który:
- nie ukończył 16 roku życia lub został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji, albo
- ukończył 75 rok życia, a w rodzinie nie ma innego pełnoletniego członka rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązanego do sprawowania tej opieki,  albo
- ze względu na obowiązek sprawowania opieki wynikającej z prawomocnego orzeczenia sądu.

O konieczności sprawowania przez osobę/żołnierza bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, orzeka wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące członka rodziny, na uzasadniony wniosek osoby/żołnierza lub członka ich rodziny, określając zgodnie z wnioskiem okres sprawowania opieki, nie dłuższy jednak niż dwanaście miesięcy.
Do wniosku należy załączyć (odpowiednio do okoliczności sprawy):
- oświadczenie osoby/żołnierza lub członka ich rodziny o braku innych pełnoletnich członków rodziny, bliższych lub równych stopniem pokrewieństwa, obowiązanych do sprawowania opieki,
- ostateczne orzeczenie o uznaniu członka rodziny za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji lub zaliczonego do znacznego stopnia niepełnosprawności,
- oświadczenie woli członka rodziny, wyrażające zgodę na sprawowanie nad nim bezpośredniej opieki przez osobę/żołnierza podlegających obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej,
- oświadczenie woli osoby/żołnierza wyrażające zgodę na sprawowanie przez nich bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny w przypadku, gdy wnioskodawcą jest członek rodziny.

Wniosek i załączniki do wniosku nie podlegają opłacie skarbowej.
Od decyzji przysługuje osobie/żołnierzowi i właściwemu organowi wojskowemu prawo wniesienia odwołania do wojewody w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Uznanie osoby za posiadającą na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny.
Osobę, której doręczono kartę powołania do odbycia czynnej służby wojskowej, można uznać, w drodze decyzji administracyjnej, za posiadającą na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny. Decyzję o uznaniu takiej osoby wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące wnioskodawcy.

Decyzję wydaje się na udokumentowany wniosek:
- osoby, której doręczono kartę powołania do odbycia czynnej służby wojskowej, albo
- członka jej rodziny: małżonka, dzieci, rodzica lub osoby, względem której powołaną osobę obciąża obowiązek alimentacyjny, o ile nie uzyskują oni dochodu lub uzyskiwany przez nich dochód z jakiegokolwiek tytułu jest niższy od minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, ustalanego na podstawie przepisów ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Nie dotyczy to natomiast osób, które utraciły prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania.
Do wniosku należy załączyć (odpowiednio do okoliczności sprawy):
- kserokopię karty powołania,
- kserokopię aktu małżeństwa,
- kserokopię aktu urodzenia dziecka,
- jeżeli członek rodziny osoby, której doręczono kartę powołania do odbycia czynnej służby wojskowej, będący na jego utrzymaniu, nie uzyskuje dochodu:
- zaświadczenie z urzędu skarbowego, że członek rodziny będący na utrzymaniu osoby, której doręczono kartę powołania do odbycia czynnej służby wojskowej, nie jest płatnikiem podatku dochodowego,
- zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy, że członek rodziny będący na utrzymaniu osoby, której doręczono kartę powołania do odbycia czynnej służby wojskowej, jest zarejestrowany (bądź nie) jako bezrobotny i nie pobiera zasiłku,
- zaświadczenie z uczelni (szkoły) o pobieraniu nauki (zaświadczenie to powinno zawierać informację, czy osoba ta pobiera stypendium),    
- jeżeli członek rodziny osoby, której doręczono kartę powołania do odbycia czynnej służby wojskowej, uzyskuje dochód:
- zaświadczenie z urzędu skarbowego o uzyskiwanych dochodach, np. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej,
- zaświadczenie zakładu pracy o zatrudnieniu i wysokości otrzymywanego dochodu miesięcznego brutto (zasiłku macierzyńskiego, wychowawczego),
- kserokopię odcinka potwierdzającego pobieranie świadczeń emerytalnych lub rentowych.
Wniosek i załączniki do wniosku nie podlegają opłacie skarbowej. Od decyzji przysługuje osobie, która złożyła wniosek, odwołanie do wojewody w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. Decyzja może być zmieniona przez wojewodę również z urzędu, jeżeli została wydana z naruszeniem przepisów prawa.

Uznanie żołnierza za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny oraz za żołnierza samotnego. Wójt lub burmistrz (prezydent miasta), w drodze decyzji administracyjnej, uznaje również żołnierza w czynnej służbie wojskowej (z wyjątkiem służby okresowej) za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny albo za żołnierza samotnego.

Żołnierzem samotnym w rozumieniu ustawy jest żołnierz w czynnej służbie wojskowej, niebędący w związku małżeńskim, prowadzący odrębne gospodarstwo domowe, samodzielnie zajmujący lokal mieszkalny lub dom mieszkalny, w którym jest zameldowany na pobyt stały, jeżeli nie ma innych osób zobowiązanych do pokrywania należności z tytułu zajmowania tego lokalu lub domu mieszkalnego.

Decyzję wydaje się na udokumentowany wniosek żołnierza albo członka jego rodziny. Członkami rodziny żołnierza odbywającego czynną służbę wojskową, pozostającymi na jego wyłącznym utrzymaniu, są: jego małżonek, dzieci, rodzice oraz osoby, względem których żołnierza obciąża obowiązek alimentacyjny, o ile nie uzyskują oni dochodu lub uzyskiwany przez nich dochód z jakiegokolwiek tytułu jest niższy od minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, ustalanego na podstawie przepisów ww. ustawy. Nie dotyczy to osób, które utraciły prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, z wyjątkiem żony żołnierza.

Do wniosku należy załączyć (odpowiednio do okoliczności sprawy):
- kserokopię aktu małżeństwa,
- kserokopię aktu urodzenia dziecka,
- zaświadczeniem z jednostki wojskowej o terminie odbywania przez żołnierza czynnej służby wojskowej,
- jeżeli członek rodziny żołnierza, będący na jego utrzymaniu, nie uzyskuje dochodu:
- zaświadczenie z urzędu skarbowego, że członek rodziny będący na utrzymaniu żołnierza, nie jest płatnikiem podatku dochodowego,
- zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy, że członek rodziny będący na utrzymaniu żołnierza, jest zarejestrowany (bądź nie) jako bezrobotny i nie pobiera zasiłku,
- zaświadczenie z uczelni (szkoły) o pobieraniu nauki (zaświadczenie to powinno zawierać informację, czy osoba ta pobiera stypendium),    
- jeżeli członek rodziny żołnierza uzyskuje dochód:
- zaświadczenie z urzędu skarbowego o uzyskiwanych dochodach, np. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej,
- zaświadczenie zakładu pracy o zatrudnieniu i wysokości otrzymywanego dochodu miesięcznego brutto (zasiłku macierzyńskiego, wychowawczego),
- kserokopię odcinka potwierdzającego pobieranie świadczeń emerytalnych lub rentowych.
- w przypadku żołnierza samotnego: oświadczenie, że nie jest w związku małżeńskim i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, oświadczenie o samodzielnym zajmowaniu lokalu mieszkalnego lub domu, w którym jest zameldowany na pobyt stały oraz oświadczenie, że nie ma innych osób zobowiązanych do pokrywania należności z tytułu zajmowania lokalu lub domu mieszkalnego.  
Wniosek i załączniki do wniosku nie podlegają opłacie skarbowej.

Od decyzji przysługuje osobie, która złożyła wniosek, odwołanie do wojewody w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. Decyzja może być zmieniona przez wojewodę również z urzędu, jeżeli została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Orzekanie o przyznaniu należności mieszkaniowych żołnierzom posiadającym na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny, członkom rodziny żołnierza oraz żołnierzom samotnym. Żołnierzom uznanym za posiadających na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny, ich  małżonkom, o ile ze względu na nich żołnierze zostali uznani za posiadających na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny oraz żołnierzom uznanym za samotnych, w okresie odbywania przez nich czynnej służby wojskowej (z wyjątkiem okresowej służby wojskowej i terytorialnej służby wojskowej) na ich udokumentowany wniosek, pokrywa się:
- należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie decyzji administracyjnej,
- należności z tytułu zajmowania spółdzielczego lokalu mieszkalnego typu lokatorskiego,
- bieżące opłaty eksploatacyjne z tytułu zajmowania spółdzielczego lokalu mieszkalnego typu własnościowego,
- należności z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu,
z wyjątkiem sytuacji, w których przedmiotem umowy jest część tego lokalu, a jedna ze stron umowy jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym względem drugiej strony,
- bieżące należności z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego, stanowiącego przedmiot odrębnej własności w rozumieniu przepisów o własności lokali, albo domu mieszkalnego, stanowiącego przedmiot własności żołnierza.

Decyzję o pokrywaniu należności i opłat wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta), właściwy dla miejsca położenia lokalu mieszkalnego albo domu mieszkalnego żołnierza.
Do wniosku należy załączyć (odpowiednio do okoliczności sprawy):
- zaświadczenie organu administracji budynku lub spółdzielni budownictwa mieszkaniowego stwierdzające, że wnioskodawca jest najemcą lokalu lub zajmuje spółdzielczy lokal mieszkalny wraz z określeniem wysokości należności mieszkaniowych, z podaniem rachunku bankowego, na który należy dokonywać wpłat,
- umowę najmu lokalu mieszkalnego ze wskazaniem należności mieszkaniowych oraz oświadczenie wynajmującego określające formę płatności należności mieszkaniowych,
- wypis aktu notarialnego (potwierdzoną kopię) ustanawiający lokal mieszkalny lub dom mieszkalny jako przedmiot odrębnej własności żołnierza lub małżonka żołnierza, a także decyzję właściwych organów o zobowiązaniach pieniężnych z tytułu jego posiadania,
- zaświadczenie właściwego wojskowego komendanta uzupełnień stwierdzające odbywanie służby przez żołnierza oraz podające okres na jaki został powołany do odbycia służby,
- decyzję o uznaniu żołnierza za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny lub o uznaniu za żołnierza samotnego,
- oświadczenie wnioskodawcy stwierdzające, że lokal (dom) nie zostanie oddany w najem, podnajem lub do bezpłatnego używania,
- oświadczenie wnioskodawcy, że jest osobą samotną i nie ma innych osób zobowiązanych do pokrywania należności mieszkaniowych za lokal (dom) mieszkalny,
- zaświadczenie żołnierza samotnego o zameldowaniu na pobyt stały w zajmowanym lokalu.

Żołnierz jest zobowiązany do powiadomienia organu pokrywającego należności mieszkaniowe o zwolnieniu z pełnienia (odbywania) służby przed upływem okresu podanym w zaświadczeniu oraz o każdym innym przypadku powodującym utratę prawa do pokrywania należności mieszkaniowych w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tej okoliczności i zwrotu nadpłaconych należności mieszkaniowych.

Orzekanie o przyznaniu rekompensującego świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy odbywającymi ćwiczenia wojskowe.

Żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe (z wyjątkiem ćwiczeń trwających do dwudziestu czterech godzin odbywających się w czasie lub dniu wolnym od pracy) przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych.

Świadczenie rekompensujące stanowią odpowiednio:
- kwota miesięcznego wynagrodzenia otrzymanego ze stosunku pracy lub stosunku służbowego podzielona przez 21 i następnie pomnożona przez liczbę odbytych ćwiczeń wojskowych,
- kwota dochodu uzyskanego z prowadzonej działalności gospodarczej za ostatni rok podatkowy poprzedzający okres odbytych ćwiczeń wojskowych podzielona przez 252 i następnie pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych.

Świadczenie pieniężne ustala i wypłaca właściwy wójt (burmistrz, prezydent) na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza rezerwy lub osoby przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, złożony nie później niż w ciągu 3 miesięcy od zakończenia ćwiczeń wojskowych.

Do wniosku należy załączyć (odpowiednio do okoliczności sprawy):
- zaświadczenie dowódcy jednostki o odbyciu ćwiczeń wojskowych,
- zaświadczenie pracodawcy o kwocie dziennego utraconego wynagrodzenia otrzymanego ze stosunku pracy lub stosunku służbowego,
- zaświadczenie naczelnika  urzędu skarbowego o kwocie dziennego utraconego dochodu  uzyskanego z prowadzonej działalności gospodarczej.

Wniosek i załączniki do wniosku nie podlegają opłacie skarbowej. Organ niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od daty złożenia wymaganych dokumentów, wypłaca żołnierzowi rezerwy lub osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, świadczenie pieniężne.

Od decyzji przysługuje stronom prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

Przepisy prawa regulujące powyższe zadanie:
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.  Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie orzekania o konieczności sprawowania przez osobę podlegającą obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny.

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 07 września 2015 r. w sprawie sposobu i trybu pokrywania należności i opłat mieszkaniowych osobom spełniającym powszechny obowiązek obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz członkom ich rodzin. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy.

Gniezno – Pierwsza Stolica Polski

Realizacja: IDcom.pl

Zdjęcia: Jerzy Andrzejewski oraz Archiwum UM